Rustig. Je voelt je steeds rustiger.
Beeld je een scherm in. Een bioscoopscherm dat voor je opengaat.
Projecteer er je lievelingsplaats op.
Concentreer je op je ademhaling. Ontspan je lichaam. Voel je vrij.
Je hoeft het niet te veranderen. Laat het gewoon komen en gaan.
Komen en gaan.
Nu ben je er.
Let op de details.
De kleuren.
De opbouw.
Het licht.
De temperatuur. Voel de temperatuur.
Laat deze scčne voor je afspelen.
Het gevoel van rust is oneindig.
Kun je het zien? Het regent pijpenstelen.
Zorg er voor dat dit goed dicht is.
Voel je je al beter?
Zo eenvoudig is dat niet, met dat beeld voor me.
Welk beeld? Ik kan onder je rokje kijken.
Je bent echt bot. Weet je, dan lees ik ook niet meer voor.
Het is tijd. Ik ga haar ophalen. - Ik zal opstaan en wat koffie zetten.
Wil je muziek luisteren? - Goed, zet maar iets op.
Zo, ga jij maar Wagner luisteren. Tot straks.
Julia, stap in. Anders bevries je nog.
Zij is zó koppig..
Jij bent zeker Gené. Ik ben Marc.
Waar is Julia?
Galicia lijkt niet erg op ons gesteld.
Het is dan ook februari.
Hoe was je vlucht? - Goed. Eindelijk zien we elkaar.
Zou je in de auto willen stappen?
Er zou toch maar één man komen.
Weet ik. - Dus?
Marc maakt alleen aantekeningen. - Is hij te vertrouwen?
Ja. Hij werkt voor ons kantoor.
Besef je wel wat Ramón moet doen?
Natuurlijk weet ik dat. Dat hebben we besproken.
Vandaag jullie, morgen de pers
daarna de televisie en raakt Ramón gestrest
dat alles direct verkeerd uitpakt. Snap je?
Ik kan je alleen zeggen dat ik hier ben om mijn best te doen.
Ik hoop het.
Onthoud dat dit voor mij heel belangrijk is. Niet alleen professioneel gezien.
Geloof me, ik begrijp Ramón heel goed.
Ik ben Julia.
Jij bent de advocaat. Dit is Manuela, Ramóns schoonzus.
Heb je hulp nodig? - Nee, het lukt wel.
Ze zijn er.
Excuses dat ik je geen hand geef. - Hoe bedoel je?
Ik hoorde dat je gespannen bent.
Eens kijken. Als eerste het ontbijt.
Hoe laat? - Half tien.
Ik ben geen vroege vogel hoor.
Daarna luister ik wat radio. - Waar luister je graag naar?
Van alles wat. Meestal debatten. - Hou je van debatten?
Ja, het houdt me bezig.
Kijk. Dit is mijn computer.
Heb jij die ontworpen? - Ja, ik vind graag dingen uit.
Daarna maakt mijn vader of neef ze.
Vanwaar die ernst ineens?
Waarom sterven?
Eens kijken.
Ik wil sterven omdat
het leven in mijn hoedanigheid geen enkele zin heeft.
Ik begrijp het heus wel als andere verlamden
zich gepikeerd voelen als ik zeg dat een dergelijk leven geen zin heeft.
Ik veroordeel niemand.
Wie ben ik om hen, die willen leven, te veroordelen?
Daarom vraag ik dat noch ik
noch degene die me helpt te sterven, veroordeeld wordt.
Denk je dat iemand je gaat helpen?
Het hangt er helemaal van af wie hier de beslissing neemt.
Of ze hun angsten kunnen overwinnen.
Helemaal niet. Zo serieus is het niet.
De dood is er altijd geweest en dat zal zo blijven.
Vroeg of laat sterven we allemaal.
Maar als het deel van ons uitmaakt,
waarom verrast het mensen als ik zeg dat ik wil sterven?
Alsof het iets besmettelijks is.
Als we naar de rechtbank moeten
vragen ze waarom je geen alternatief voor je handicap zoekt.
Bijvoorbeeld, waarom neem je geen rolstoel?
Een rolstoel accepteren
is het accepteren van de kruimels van wat mijn vrijheid was.
Bekijk het zo: Jij zit daar, hč?
Iets minder dan twee meter. Wat is nu twee meter?
Een onbeduidende tocht voor elke mens.
Maar die twee meter, noodzakelijk om bij jou te komen
om je aan te kunnen raken, betekent voor mij een onmogelijke tocht.
Het is ijdele hoop, een droom.
Daarom wil ik sterven.
Er zijn drie uur voorbij, Ramón. - Ze moet mij van houding veranderen.
Zou je beneden willen wachten?
Hij belde ons een jaar geleden.
Hij dacht echt dat we hem zouden helpen sterven.
Ik vertelde hem dat we morele steun konden geven, juridisch advies.
Maar we zouden nooit cyanide in zijn mond stoppen.
Hij werd woest en noemde ons leugenaars. Ik moest het gesprek beëindigen.
Een paar dagen later belde hij weer, veel rustiger.
Het verraste me hoezeer hij alles kon relativeren.
Heeft hij ooit getwijfeld? - Nooit.
Dat is belangrijk.
Hoe lang is hij nu zo? - 26 jaar.
In het begin zorgde zijn moeder voor hem en na haar dood, zijn schoonzus.
Hoe voelt dit?
Deze arm nog wat hoger.
Ik ga je catheter vervangen. - Niet nu, Manuela.
Het is zo gebeurd. Ze wachten maar even.
Ze is getrouwd met Ramóns broer, José.
Ze leven van hun boerderij en hun kleine boomgaard.
En zij? Wat vinden ze hier van?
Ideeën kosten niks, maar waar hij om vraagt is niet juist.
Waarom niet?
Ik wil het beste voor hem. Dat wil iedereen hier.
Waarom wil hij dan sterven? Dat begrijpt niemand.
Het is niet rationeel, zoals hij zegt.
Ik kan het hem niet geven en zal het hier in huis ook niet toestaan.
Ik sta het niet toe.
Dat hoort daar niet, Javi. - Jawel, moeder.
Meenemen naar je kamer.
Je oom wil dat je even naar zijn machine kijkt.
Je rugzak. - Weet ik.
Wat is er mis? - Een cilinder loopt niet soepel.
Had jij geen examen vandaag? - Nee, waar is die advocaat?
Advocate.
Ze is bij Gené en opa. Hij nam ze mee naar het strand.
Straks zitten ze nog in Corunna. Hij is vaker de kluts kwijt.
Praat niet zo over je opa. - Hij is gewoon seniel.
Natuurlijk, hij is oud. Wat wil je?
Dat hij niet zo nieuwsgierig is. Hij zit de hele dag thuis.
Alsof we hem nodig hebben.
Wat?
Op een dag, misschien jaren van nu, maar op een dag, zal je diepe,
diepe spijt hebben van wat je net zei.
Je zult jezelf haten.
Waarom dan? - Op een dag...
Wacht maar. Op een dag...
Hier is de oceaan zeer verraderlijk.
Wie hier durft te zwemmen moet heel voorzichtig zijn.
Mijn zoon dook hier van af. Ik weet niet wat hem bezielde.
Ik weet het niet.
Hij sprong net toen het water terugliep
en brak zijn nek op de bodem.
Het is echt spijtig.
Het is iets wat... Wat ik bedoel is...
Als het Gods wil is moet hij verder met zijn leven.
Maar je weet dat hij dat niet wil.
Maar hij zegt niks.
Hij heeft me nooit wat gezegd. Hij zegt niks.
We laten enkel tranen van vreugde.
Als we de dood verslaan
gaan we, met wat geluk, naar de hemel.
Omdat ons hele leven een hel was.
Als dát je beeld was, komt dat misschien
doordat de rechters, jury's of politici die moeten beslissen
het enigszins begrijpen, daar ze blijkbaar geen psychische pijn kunnen bevatten.
Misschien begrijpen ze dat het leven niet daarover gaat.
Waarom lach je zoveel, Ramón?
Als je niet kunt ontsnappen en continu afhankelijk bent van anderen
leer je huilen door te lachen.
Goedemorgen.
Woont Ramón Sampedro hier? - Ja, kan ik je helpen?
Ik reed wat rond en dacht hem een bezoekje te brengen.
Ik hoorde dat veel mensen hem op komen zoeken.
Nou...
Even dan.
Ik ben Rosa.
Kom dichterbij, lieverd.
Waar kom je vandaan? - Boiro. Ik ben op de fiets.
Mijn God. Ik voel me zo stom. - Waarom dan?
Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik ken je eigenlijk niet.
Dat geeft helemaal niet.
Zie je niet dat ik niks anders kan? Ga maar zitten.
Waarom ben je hier?
Je maakt het me moeilijk. Wat doe je voor de kost?
Ik werk in een fabriek en ik heb een show op Radio Boiro op woensdag en vrijdag.
Dan heb ik je misschien wel gehoord. - Echt waar?
Ik ben maar een amateur, meer niet. - Je doet het goed. Echt goed.
Dat zeggen ze, hč.
Ik kom moeilijk op gang maar daarna ben ik niet te stuiten.
Ik heb twee kinderen. - En een man?
Ja, maar die hebben we verlaten.
En momenteel ben je alleen?
Eens kijken. Ik had een vriend, de vader van mijn tweede zoon
maar die verliet mij ook... Wij hem. En nu ben ik alleen.
Maar het gaat goed, maak je geen zorgen.
Ik vraag het maar voor het geval ik kans maakte.
Waarom lach je? - Het spijt me.
Ik plaag je maar wat. Trouwens, ik weet niet of ik wel twee kinderen wil.
Mijn neefje is al erg genoeg.
Ik zag je onlangs op tv.
Nu komt de aap uit de mouw.
Hoe bedoel je? - De reden dat je hier bent.
Ik hoorde wat je zei en toen zag ik je ogen.
Die zijn trouwens prachtig. - Dank je.
Ik dacht: 'Zijn ogen zitten vol leven.
Hoe kan iemand met zulke ogen willen sterven?'
Problemen hebben we allemaal en we moeten er niet voor weglopen.
Ik loop niet voor mijn problemen weg. Integendeel.
Natuurlijk loop je er wel voor weg. Daarom kwam ik juist.
Waarom? - Om je zin in het leven te geven.
Om te zeggen dat het leven... - Dat het leven wat?
Dat het de moeite waard is zeker.
Kwam je om mij te zien of om mij te overtuigen?
Nee, ik ben hier omdat ik je vriend wil zijn, Ramón.
Als je mijn vriend wilt zijn, zul je mijn wensen moeten respecteren.
Waarom ben je toch zo eigenwijs.
En veroordeel me niet. Veroordeel me niet, Rosa.
Niet in mijn eigen huis.
Of wil je dat ik jou veroordeel? Wil je dat?
Waarom praten we niet over de echte reden van je komst.
Waarom praten we niet over hoe duidelijk het is
dat je gefrustreerd opgestaan bent vandaag en zin aan je leven wilt geven.
Loop maar weg. Jij kunt het.
Dank je. Moet ik wat voor je spelen?
Nee, liefje. Blijf gewoon zo vrolijk. Welterusten.
Het is 20:45 en dit is Radio Boiro.
Denk eraan, jullie kunnen bellen met verzoekjes.
Voor we verder gaan, het volgende nummer wil ik opdragen
aan iemand die... Ach, misschien luistert hij wel.
Ik weet dat hij vrij veel radio luistert.
Ik zou 't leuk vinden als hij een keer belde en een liedje aanvroeg.
Maar dat zal niet gebeuren omdat we de laatste keer met ruzie eindigden.
Voor wat het waard is, ik wil hem graag mijn excuses aanbieden.
Het spijt me dat ik je veroordeeld heb, Ramón.
Ik ben echt een bruut. Wat doe je er tegen?
Niks toch?
Voor jou, Ramón, mijn vriend. Black Shadow.
Ja? - Hallo.
Gené, hoe gaat het?
Goed. Nog steeds op kantoor. Je houdt ons goed bezig, Ramón.
Grapje.
Dat interview was gewoon briljant.
Er wordt telefonisch veel steun betuigd. Non-stop, Ramón.
Dit komt goed uit voor de rechtzaak.
Begin je al?
Kop op, anders bereiken we niks.
Je wist allang dat we dit moesten doen.
Natuurlijk weet ik dat, lieverd.
Julia, de advocaat wil je weer zien en deze keer iets langer.
Ze is verliefd op me geworden.
In je dromen, knapperd.
En ze is getrouwd. Nee, ze wil nader kennis maken met het oog op de zaak.
Dat zeggen ze allemaal.
Wacht. Nog twee minuten.
Volgens mij vindt die jongen die bij haar was mij leuk.
Verlaat je me voor een advocaat? Je weet niet wat je mist.
Dat ziet er goed uit, je been.
Het beweegt, dat wel. - Gelukkig.
Dit wordt gemakkelijk. Gewoon antwoorden met je hart.
Je bedoelt mijn hoofd zeker?
Met je hoofd. Je vindt het toch niet erg als ik dit opneem?
Dan beginnen we bij je jeugd, voor het ongeluk, oké?
Wat deed je toen? - Is dat nodig?
Dat is zo lang geleden.
Heb je zo'n slecht geheugen? - Nee, dat niet.
Ik dacht dat we over mijn doodswens zouden praten.
Dat ook, Ramón. Het is gewoon heel belangrijk
dat de rechter zich met jou kan identificeren en je kan begrijpen.
En daarom moet ik weten wie Ramón Sampedro is en was.
Echt? En straks ga je dat tegen me gebruiken.
Je bent echt eigenwijs, hč?
Ik ben je advocaat, Ramón. Ik sta aan jouw kant.
Op mijn 19e pakte ik mijn spullen en trok de wijde wereld in.
En dat deed ik enkele jaren tot aan het ongeluk.
Sorry, wacht even.
Op je 20e ging je de wereld rond? - Je weet vast niet hoe.
Als scheepsmonteur.
Ik zeg mijn neefje altijd: 'Zeelui reizen gratis.'
Wat? Wil je bewijs?
Nee, ik zie alleen geen foto's hier uit je jeugd.
Hoezo? Zie ik er nu dan zo lelijk uit?
Ik ben uitgevraagd, we zijn klaar.
Je kijkt niet graag terug, hč? - Zeker niet. Ik kijk naar de toekomst.
En wat biedt jouw toekomst? - Dood.
Net als bij jou.
Of denk jij nooit aan de dood? Alsof ik de enige ben die daar aan denkt.
Natuurlijk niet.
Ik probeer gewoon te vermijden dat dat mijn enige gedachte is.
Morgen gaat het regenen.
Het gaat regenen.
Volgens mij floot hij.
Ik hoorde niks. - Jawel.
Wat doe je? - De wedstrijd is bezig.
Je weet dat ik niks om voetbal geef.
Waarom kijk je niet beneden?
Als je me wilt overtuigen, moet je een logische verklaring hebben.
En een goede ook.
Depor speelt.
Nou...
Nou, is geen logische verklaring.
Maar het is belangrijk. - Waarom?
Omdat het cruciaal voor het team is.
Als ze nu verliezen, worden ze slechts tweede.
Oké, zet maar op.
Carping gaat omhoog, Russo... - Kun je het zien?
Passt rechtdoor, en dat was het.
Hij gaat van Comiche naar Salgado, Carping valt en blijft liggen.
Paulo Silva krijgt de bal.
Hoorde jij hem ook fluiten?
Ramón zei dat je om foto's vroeg.
Ze liggen er hier ergens. Ik zoek morgen wel even.
In de kast liggen extra dekens. De avonden in juni kunnen frisjes zijn.
Manuela...
Nee, nee. - Ja, ja, ja.
Maar dat kan ik echt niet accepteren.
Ik blijf een paar dagen. Ik kan op zijn minst iets bijdragen.
Maar je werkt al voor niks.
Ik doe het omdat ik dat wil.
Alsjeblieft, Manuela.
Oké, laat me weten als je iets nodig hebt.
Dank je wel.
Wat bekokstoven jullie daar? - Niks.
Jammer dat je de zee hier niet kunt zien.
Precies wat ik wil. Dan kan ik kijken wanneer ik wil.
Hoezo?
Als ik zin heb, concentreer ik me en slenter ik naar de zee.
Ik vlieg er heen.
Ik veronderstel dat de zee veel voor je betekent?
De zee gaf me leven en ontnam het weer. Ik weet niet of dat iets betekent.
Vertel me eens wat over de dag, die je leven veranderde.
Zoals? - Om te beginnen, wanneer gebeurde het?
23 augustus, 1968.
Woonde je toen nog bij je ouders?
Wanneer ik niet bij de zee was. Ik was nog maar een kind.
Was je alleen op het strand die dag?
Nee, samen met wat vrienden uit het dorp.
Hoe kan iemand, zó bekend met de zee, het getij nu vergeten?
Ik was afgeleid. - Afgeleid?
Ja, ik was er niet mijn gedachten bij.
En?
Laten we het daarop houden. Het doet er niet toe.
Ik merk dat je daar ook niet over wilt praten.
Nee, het is gewoon dat ik me dingen herinner.
Voor ik 't wist, vloog ik door de lucht en dook in laag water.
Verloor je je bewustzijn? - Nee, helemaal niet.
Met mijn gezicht naar beneden dreef ik rond. En weet je?
Het klopt wat men zegt over hen die gaan sterven.
Dat je plots je leven voor je ogen voorbij ziet schieten.
Het overkwam mij ook. - Wat zag je?
Men zegt dat als je verdrinkt en je lucht op is, je direct sterft.
Het is een zachte dood en ik had toen moeten sterven.
Zie je die mensen nu nog steeds? - Sommige wel en andere niet.
Wie is dit meisje? - Zomaar iemand.
Ze staat wel op veel foto's.
Ze woonde in het dorp. Mag ik een trekje?
Rook jij?
Soms, in de hoop dat ik er aan sterf, maar nee.
Ze was mijn vriendin. - Je vriendin?
Wat is er met haar gebeurd? - Helemaal niks.
Ze kwam een poosje in het ziekenhuis.
Ineens begon ze over trouwen te bazelen.
Ik zei haar: 'Ga weg hier en maak 't beste van je leven.
Vergeet mij.'
Hield je van haar?
Dat was niet het probleem.
Hoezo was dat het probleem niet?
Het punt was of ik wilde liefhebben in deze toestand.
Bedoel je dat je niet wilde liefhebben omdat...
Omdat ik niet kan liefhebben inderdaad.
Ik moet de rechters dus zeggen
dat volgens jou verlamden niet verliefd mogen worden?
Wie heeft 't hier over verlamden?
Ik heb 't over mezelf, Ramón Sampedro.
Er zijn meer manieren om lief te hebben. - Tuurlijk.
Heeft ooit een meisje je de afgelopen 27 jaar gekust?
En ga jij me dat nu voordoen?
Het meisje uit Boiro is hier. - Welk meisje uit Boiro?
Cristián, hier komen zei ik.
Rosa. - Hallo, Ramón.
Hier komen zei ik.
Laat hem met rust, vrouw. Ben je braaf of stout?
Stout.
Dan weet ik niet of het wel zal klikken, hč?
Ik ben Julia. - Rosa, aangenaam.
Stoor ik? - Nee.
Ik zal jullie even alleen laten.
Hoe gaat het met je? - Goed.
Ik hoop niet dat je hier komt preken over het leven zoals gewoonlijk.
Nee, hoor... Ik weet niet. Ik had zin om je te zien.
Dan kun je mijn kinderen zien.
Dan is het goed.
Cristián, gedraag je. We zijn hier niet thuis.
Dit is Samuel. Sami, zeg eens gedag.
Hallo, Sami.
Wat zegt Ramón? - Sami.
Hij is erg verlegen. - Waarom lig je in bed?
Omdat hij niet kan bewegen, dat weet je.
Klopt het dat je echt niks voelt?
Wat is er? Heb je het warm?
Dat weet je nooit met dit weer.
We wachten al 'n maand op geld en komen dus niet. Misschien nemen ze ons dan serieus.
Vandaag is dus een soort vakantie.
We hebben ontbeten en daarna de bus genomen om Ramón te bezoeken.
Wat is er gebeurd? - Niets.
Samuel, waarom huil je?
Manuela. - Ja?
Zeg eens eerlijk hoe je hier over denkt. - Waarover?
Over...
Over de wens van je zwager om te sterven.
Dat is wat hij wil.
Klopt, maar wat wil jij. Wat zou jij het liefst willen?
Mijn mening doet er niet toe.
Ramón wil sterven. Dat is me heel duidelijk.
Wil je wat zien? - Iets zien?
Kom mee.
Cristián, laat dat met rust.
Ik zei, laat dat. Of je billen zijn dadelijk twee tomaatjes.
Het is voornamelijk poëzie.
Ik gooi nooit wat weg.
Het maakt me droevig, omdat hij met pijn en moeite kan schrijven.
En zijn handschrift. Kijk.
Een mooier handschrift heb ik nooit gezien.
Ik ga weer naar beneden, goed?
Manuela. - Ja?
Het zal even duren om alles te lezen.
Wil je Ramón zeggen dat... - Je een wandeling bent gaan maken...
naar het strand. - Dank je.
Natuurlijk. - Mama...
Het is de eerste en laatste keer dat jullie mee mochten.
Maar mama, hij doet alsof.
De laatste keer. - Mama, ik meen het.
Zei ze niet wanneer ze terug zou zijn? - Een stukje wandelen.
Grijp je kans en rust even.
Straks mag je klagen.
Waarom? - Zomaar.
Elke minuut loopt hier wel een vrouw binnen.
Het lijkt haast dat je een harem wil beginnen.
Manuela, je weet dat ik met maar één getrouwd ben.
Ja, met de dood.
Heb je nog iets nodig? - Nee.
Ze zeiden dat je hier was, dus ik ben direct gekomen.
Hallo.
Hoe was de wandeling?
Ik heb zitten lezen, Ramón.
Alles wat je tot nu toe geschreven hebt.
Wist je dat wat je geschreven hebt...
prachtig is?
Behalve advocaat ben je dus ook een schrijver.
Lach er maar om.
Je materiaal is geschikt voor publicatie.
Natuurlijk is het dat, schatje, maar dat is tegenwoordig alles.
Ik weet geen betere manier om je zaak te steunen.
Het is je stem.
Ik weet niet, Julia, in het begin was alles veel duidelijker.
Ik neem aan dat je hier kwam met een doel? Om me te helpen.
Ja, maar... - In plaats daarvan blijf je maar vragen.
Op zoek naar weet ik veel...
Je speelt op mijn gevoelens in.
Wil je dat ik wegga?
Wat ik nu wil is een sigaret.
Alsjeblieft.
Goed.
Ik ga ze halen.
Julia, wat is er gebeurd?
Alles in orde?
Het is niet wat er gebeurd is, maar wat had kunnen gebeuren.
Want de ene dag zijn het de benen, en de andere dag...
kun je blind worden.
Je kunt beter worden of niet.
Tot nu toe heb ik geluk gehad.
Maar dan komt er weer een hartaanval.
En nog één en nog één.
Niemand weet wanneer of hoe. Evenmin hoe het afloopt, áls je het overleeft.
Je man is erg optimistisch.
Waarom zou ik, als er niet eens een remedie is?
Waarom zou ik proberen te staan, werken of hopen, als ik vroeg of laat
weer een hartaanval krijg, alsnog val en me weer klote voel?
Dat is toch belachelijk?
Ik heb je gebeld omdat ik lid wil worden van RDD.
Ik dacht er twee jaar geleden aan toen de diagnose werd gesteld.
Op 't laatste moment krabbelde ik terug.
Maar dat kan nu niet meer, niet na dit.
Ik kan er niet meer tegen. Dit is geen leven.
Weet je man dit?
Ik weet niet of ik 't hem wil vertellen.
Doe nou maar.
Angst is een krachtig wapen.
Angst geeft je niet de vrijheid om te beslissen.
Dit vertel je me nu vanwege die angst.
Straks krabbel je misschien weer terug, vanwege die angst.
Handel niet uit angst.
Je steunt zeker mensen die zelfmoord willen plegen, hč?
Nee.
Denk je dat ik iedereen met een probleem ga vertellen
dat zelfmoord dé oplossing is?
We zijn voor vrijheid. Vrijheid voor hen die willen leven én hen die willen sterven.
Dat is een groot verschil.
Ik weet dat CADASIL een zeer ernstige aandoening is.
Ik wil alleen maar zeggen, denk er nog eens over na.
Ramón gaf me dit voor jou.
Als je wilt, praten we er een andere keer nog eens over.
En, hoe nam ze het op?
Goed. - Echt waar?
Dat dacht ik ook.
Het was me een waar genoegen.
Bedankt voor je komst. - Geen dank.
Iets anders, ik blijf. - Blijf je?
Wacht op me, ik ben er zo. - Goed.
Beste Julia, toen Gené me zei dat een advocaat mijn zaak wilde doen
werd mijn beslissing door één ding bepaald
en dat was dat de advocaat aan een degeneratieve ziekte leed.
Ik dacht dat alleen iemand in díe situatie mijn hel kon begrijpen en delen.
Nu weet ik dat die hel soms de moeite waard is
als je alleen dan mensen als jezelf kunt ontmoeten.
Een sigaret met hen delen is wél de moeite, of net als nu, wat liefde tonen.
Al is het maar met deze rare brief.
Over rare dingen gesproken, ik ben mijn werk aan het verbeteren
in de hoop dat je snel weer komt en me helpt.
Nu helpt mijn neef Javi door alles op zijn computer te typen.
Verder gaat het leven hier zijn gangetje.
Manuela kleedt me al een maand warm, opdat ik in de herfst niet ziek word.
Javi ruziet nog altijd met zijn opa.
Ik verzin soms klusjes zodat ze wat vaker samen zijn.
Veel vrienden hebben me deze maand opgezocht.
Sommigen doen dat al 25 jaar, wat mij blijft verbazen.
Ze vertellen graag hun verhalen en ik geniet met volle teugen.
Ken je Rosa nog, dat meisje uit de fabriek?
Volgens mij ziet ze dit als een soort thuis.
Onlangs wilde ze Manuela helpen mij te verkleden en kregen ze ruzie.
Ik besefte dat als je afhankelijk bent van anderen, je je privacy verliest.
Ik hoop toch dat ik mijn koninkrijkje kan handhaven
tot jij me weer komt opvrolijken met je aanwezigheid.
Stevige knuffel.
Wat is er?
En wat staat hier?
Kijk, wat staat hier?
'Zo is het leven niet, echt niet.'
Dat moet je anders lezen: 'Zo is het leven niet.' Punt. 'Echt niet?'
Niet. Laat eens kijken. - Ja, punt.
Hier? - En daar ontbreekt een accentteken. Daar ja.
Zie je dat niet?
'Dood is mijn vriend,' komma... Waar is die komma?
Wat leren ze jullie op school?
Je moet wel opletten wat ik aangeef.
Zelfs je opa kan het beter.
Javi, als je me zó helpt, dan hoeft het niet.
Je bezorgt me alleen maar meer werk.
Geef die stok. Geef hier, wil je.
Beter opletten, alsjeblieft.
Javi, wat is er? - Niks.
Beste Ramón, sorry dat ik zo laat terugschrijf
maar ik mag van de artsen mijn pc amper gebruiken of iets anders doen
wat geen inspanning van mijn benen vereist.
Ze verzekeren me dat ik weer kan lopen ook al raden ze af dat ik je zaak afmaak.
Er zit een enorm raam in de revalidatieruimte.
Soms zie ik mezelf er doorheen vliegen, over Barcelona, net als jij.
Ik kom bij de zee en vlieg door tot ik alleen maar water om me heen zie.
Misschien gek, maar als jij vanuit Corunna hetzelfde doet
denk ik dat je weer kunt reizen opdat we elkaar ergens op deze wereld treffen.
Ik ben het met je eens wat je zegt over het gebrek aan privacy en vrijheid.
Ik verdraag het vooral voor mijn man die onbaatzuchtig voor me zorgt.
Maar tegelijkertijd weiger ik toe te geven aan deze inertie.
Dat ik dankbaar moet zijn voor wat ik krijg, omdat ik het wel móet accepteren.
Hopelijk zie ik je over een paar maanden en beloof ik je met het boek te helpen.
Tot die tijd, bedankt en het beste van een vriend.
Ik wist dat dit kon gebeuren.
Ik wist dat dit zou gebeuren.
Misschien hadden we niet moeten komen.
Nee, Marc. We moesten het proberen. Hij hoort er te zijn.
Ramón heeft geen geld meer voor een nieuwe rechtszaak.
Het komt op ons aan.
Wat wil je doen? We gaan terug naar Galicia en beginnen opnieuw.
Alsof gerechtigheid zo snel is in dit land.
Trouwens, ik moet het zelf Ramón vertellen.
Gené, luister.
Luister, Gené. Ik steek er zoveel tijd in als nodig is.
Natuurlijk, maar voor Ramón heeft tijd een andere betekenis dan voor jou.
Ramón Sampedro's petitie voor euthanasie is gisteren afgewezen
door de rechtbank vanwege een vormfout.
De uitspraak was, dat het proces in Corunna had moeten aanvangen.
De verblijfplaats van de verlamde en niet in Barcelona.
De zaak zorgt voor veel ophef, zo ook bij die katholieke priester, Francisco de Galdar.
Die is net als Ramón verlamd.
Ramón zegt dat hij niet meer wil leven, maar ik weet het niet.
Ik vraag me of Ramón niet eigenlijk
de samenleving en ons allemaal gewoon om aandacht vraagt.
Het lef. - Misschien is het zijn omgeving.
Zijn familie en vrienden geven hem geen
of weten niet hoe ze liefde en steun moeten geven.
De klootzak.
Zou het niet zo zijn dat Ramón eigenlijk vraagt om wat liefde?
Ik zou hem echt graag zien en met hem praten.
Hem overtuigen dat er genoeg redenen zijn om te leven.
Moet jij niet naar school?
Veel nieuws in het land en nu...
Porto stijgt vanaf januari. De prijs voor Spaanse post...
Ik hoop dat je gelukkig bent nu?
Je hele familie, vernederd op televisie.
Maar ga maar door. Maak iedereen maar te schande.
En jij pa, moet jij niets zeggen? - Betrek pa hier niet bij.
Zeg wat je te zeggen hebt, zodat het voorbij is.
Je vindt jezelf echt slim.
Niemand hier wil je confronteren, maar ik moet je iets vertellen, Ramón.
José, broer, luister even. - Ik ben je oudere broer.
Luister even, alsjeblieft.
Wat gebeurt er als je morgen een dodelijk ongeluk krijgt?
Ik meen het. Heb je daar ooit over nagedacht?
Wat zou er dan met mij gebeuren?
Ik zou voor de familie moeten zorgen, toch?
Je vrouw, je zoon, vader... met mijn mager pensioen.
Of juist andersom...
Moet ik blijven leven om alles wat moeilijker te maken?
Ik zal je wat zeggen, Ramón.
Ik ben je oudere broer. Je oudere broer.
Zolang ik leef, wordt in dit huis niet gedood.
Niemand doodt hier. Knoop dat in je oren, Ramón. Niemand.
Ik ga, zoon. - Tot morgen, pa.
Ik ga wel.
Goedenavond, Manuela. Ik kom voor Ramón.
Weet je wel hoe laat het is?
Weet ik, maar ik kon niet eerder. Ik leg het Ramón wel uit.
Volgens mij wil hij nu niemand zien. Hij had vandaag geen goede dag.
Waarom kom je morgen of overmorgen niet?
Het is belangrijk.
De fabriek gaat dicht.
't Gaat niet goed, zeggen ze en er is geen geld, dus we vliegen eruit.
Ze hebben het recht niet.
Totaal niet.
Sorry, Ramón. - Waarom dan? Huil maar, hoor.
Kon ik maar opstaan en je knuffelen.
Ik heb geld gespaard om een telescoop voor je te kopen voor Driekoningen.
Rosa, je hoeft niks voor me te kopen.
Ik word woest als je één cent aan me uitgeeft.
Maar ik wou het echt.
Ik wou je echt iets geven.